|
|
| Duvar Panellerinin Genel Özellikleri |
Ahşap karkas yapı sistemi, yapısal keresteyle ve yapısal panoları birleştirilerek sağlam duvar panelleri, döşeme ve çatı birleşenlerini meydana getirir.
Ahşap karkas yapılarda duvar panelleri;
Ahşap karkas yapım sisteminin hem sağlamlık ağırlık oranının yüksek olması, hem de inşaatının kolay olması bakımlarından daha iyi bir yöntem olduğunu görülmektedir.
Mekânın ısı ve ses yalıtım konforu için ise duvar panelleri arasında kalan boşlukların tercih edilen yalıtım malzemesi ile doldurulması yeterli olmaktadır. Yangına karşı koruma ve daireler arası ses yalıtımı konuları üzerinde de yoğun çalışmalar yapılmıştır. Bu inşaat tipinin bir diğer avantajı, güçlü ısı yalıtımı sistemlerinin kolayca monte edilebilmesi sayesinde kış mevsiminde ısıtma ihtiyacını azaltmasıdır.
Duvar panelleri:
Fabrika ortamında bilgisayarda tasarım yapıldıktan sonra üretilen duvar panelleri dış yüzeylerde perde duvar taşıyıcı olarak, iç mekânlarda da odaların ara bölme duvarlarını oluştururlar. Dış Taşıyıcı duvarlar 40cm ara ile monte edilen dikmeler ve bunun dış yüzeyine uygulanan minimum 11mm kalınlıkta kontraplak veya OSB ve iç yüzeylerinden de 12mm kalınlığında alçıpan ile kaplanır. İç duvarlar ise iki yüzünden 12mm kalınlığında alçıpanla kaplanır. Tamamen perde duvar olarak çalıştığından bu yapılarda "Taşıyıcı kolon" kullanımı yoktur ve bu yüzden çok net açıklıklar elde edilebilmektedir.
Ahşap karkas yapılarda bina statik tasarımı esnasında tasarım yüklerinden çıkan kuvvetler bazı durumlarda sadece bina dış duvarlarının bazı bölümlerine duvarın hem dış hem de iç yüzeyinden kontraplak veya OSB uygulanarak karşılanamaz. Bu gibi durumlarda taşıma kapasiteleri çok daha yüksek olan çelik perde duvar uygulaması gerekebilmektedir.
Duvar Panel Yazılımı (Wall Panel):
Yapıda geniş yer kaplayan yapı elemanlarından biri de duvar panelleridir. Duvar panel yazılımı tüm iç ve dış duvarları milimetrik olarak tasarlamamızı sağlar. Dış ve iç duvarlarda oluşturulması gereken kapı pencere boşlukları milimetrik olarak oluşturulur. Kapı ve pencere üstü lentolar, pencere ve kapı eşikleri istenen yükseklikte ayarlanabilir. Duvar panellerinin dizaynı yapıldıktan sonra istenilen ölçüye getirilebilir. Duvar kalınlıklarını standart ölçülerde ayarlama, duvar yüksekliklerini isteğe bağlı olarak ayarlama kullanıcının seçeneğine bırakıldığından serbest kullanım rahatlığı vardır. Tasarımda değişiklik yapma imkânı dizaynın her aşamasında olanaklıdır. Eğimli duvar panelleri tasarımı kolay bir şekilde yapılabilmektedir.
CAD yazılımında oluşturmuş olduğumuz bina duvar planı, duvar panel yazılımına transfer edilerek panellerin detayları üstünde çalışılabilir.
Çelik Deprem Perde Duvarları:
Ahşap karkas yapılarda bina statik tasarımında dizayn yüklerinden çıkan kuvvetler ahşap perde duvarlar ile karşılanamaz ise özel ankaraj sistemli yüksek yük taşıma kapasiteli metal deprem perde duvarları kullanılabilir. Bu sistem ahşap yapıda dış duvarların yüzeyine uygulanan OSB veya kontrplak gibi yırtılma güçlerine dirençli yüksek kaplama malzemeleri ile birlikte çalışır dolayısıyla duvarlar komple perde duvarlar olarak görev yapar. Özellikle deprem bölgesi olan coğrafi bölgelerde (Amerika’nın Kaliforniya Eyaleti’nde, bu eyaletin bulunduğu fay hattı Türkiye’nin bulunduğu deprem fay hattı ile aynı özelliklere sahiptir.) çok geniş bir şekilde kullanılır. Özel geliştirilmiş ankaraj sistemi ile temele ankaraj edilir. Kat aralarında da yine özel ankaraj elemanları kullanılarak ankarajları yapılır, bu şekilde temelden çatıya yapıda gerekli emniyet sağlanmış olur.
Ahşap karkas duvar panelleri depreme dayanıklılığı bilinen ahşap karkas yapı sisteminin özelliklerinden kaynaklanır.
1. Ahşap karkas duvar panellerindeki yapısal panoların çok sayıdaki ahşap kiriş ve dikmelere eklenmesi depremin meydana getirdiği kuvvetler için bol miktarda yük yolu sağlar. Az sayıda büyük birleşme noktalarından ziyade, bol sayıda küçük birleşme noktaları vardır. Bir birleşme yeri aşırı yüklendiğinde komşu birleşme yerleri fazla yükleri paylaşır.
2. Ahşap karkas duvar panellerinde çivili ahşap birleşme yerleri binanın bükülmesini sağladığından deprem sırasında enerjiyi emer ve dağıtır.
3. Ahşap karkas duvar panelleri, yapılarda plywood ve OSB gibi yapısal panolar dikme ve kirişlerle beraber hareket ederek perde duvar ve diyaframları meydana getirir. Bunlar yatay yüklere son derece dayanıklı elemanlardır.
Duvar panellerinin kalınlıkları; dış duvarlarda Türkiye iklim şartlarında 11–14 cm. arasında olmaktadır. İç duvarlarda da aynı ölçü geçerlidir. Ancak, çok katlı toplu konut uygulamalarında dış duvar için 14-16 cm. önerilmektedir. Karkas yapı cepheden 11-13 mm.lik OSB veya plywood ile kaplandıktan sonra sistem duvarlar panelleri için gerekli stabilite sağlanmakta ve üzerine istenen cephe kaplama malzemesi uygulanabilmektedir. Fay hattına çok yakın bölgelerde çelik desteklerle geliştirilmiş duvar panelleri uygulanabilmektedir.
Ahşap karkas yapı sisteminde taşıyıcı olarak çalışan duvar panelleri düz satıhlardan oluştuğundan diğer yapı sistemlerinde olduğu gibi duvarlarda çıkıntılara dolayısıyla mobilyaların yerleştirilmesinde alan sıkıntısına sebebiyet vermemektedir. Eşyaların depolanması için gömme dolap uygulamalarına da olanak veren sistem, depremde can kaybına neden olan büyük boyutlardaki depolama elemanlarının yerini almaktadır.
Mühendislik inşaatı, mühendislerce etki eden yüklere karşı dayanan baştan sona tasarlanmış sistemleri kullanır. Geleneksel inşaat, araştırma sonuçları ve geçmiş performanslarla gelişen geleneksel yapım tecrübelerinden elde edilen geleneksel kaidelere dayanır. Bina yönetmelikleri geleneksel inşaatı sınırlı sayıda yaşayanı olan daha küçük binalar ile sınırlar. Büyük evler ve konut olarak kullanılmayan binalar mühendislik inşaatına girer.
Deprem yer hareketlerinin yarattığı atalet kuvvetleri binanın kütlesinin fazla olduğu çatı ve döşemelerde yatay kuvvetleri oluşturur. Duvarlar çatı ve döşemelerdeki kuvvetlere dayanmalı ve tüm yapı uygun şekilde temellere bağlanmalıdır.
Ahşap karkas yapının aşağıda belirtilen elemanları deprem yüklerine dayanabilmesi için kritik önemdedir:
• Temele sağlam ankaraj,
• Duvarların mukavemeti ve sünekliği,
• Döşeme, çatı ve tavanların mukavemeti ve sürekliliği,
• Karkas elemanlarının birbirine bağlantısı,
Geleneksel inşaat yönetmeliği asgari çatı, duvar ve döşeme inşaatlarını ve bunlar arasındaki bağlantıları belirtir. Asgari duvar paneli, kalınlık ve tip şartlarını karşılayan duvarlar yapıda belli aralıklarla yerleştirilir. Ankaraj ve cıvata şartları yapının temele yeterli şekilde bağlanması için verilir.
Tipik bir inşaat genellikle bina yönetmeliklerinde istenen asgari geleneksel şartlardan fazlasını sağlar. Duvar panelinin genellikle belirtilen asgari kalınlıktan fazla olması ve bir binada asgari duvar ihtiyacından fazla duvar olması buna örnek olarak gösterilir.
Mühendislik tasarımında yatay yük yolları oluşturulur ve yük yolunun her elemanı hesap edilmiş deprem yüklerine karşı tasarlanır. Çatılar ve döşemeler diyafram, bir kısım duvarlarda perde duvar olarak tasarlanır. Perde duvar ve diyaframlar tasarlanırken aşağıda belirtilenlere dikkat edilir:
• Yapısal ahşap panolar (OSB ve Plywood) hesap edilmiş kuvvetlere dayanabilecek kalınlıkta olmalı,
• Panolardaki kesme kuvvetlerini çatı, döşeme ve duvarlara iletebilecek yeterlikte çivileme olmalı,
• Diyafram ve perde duvar panolarının kenarlarında gerekliyse destek parçaları kullanmalı,
• Diyafram ve perde duvarların çevresindeki karkas elemanları hesap edilmiş çekme ve basınca yeterli dayanırlıkta olmalı ve doğru eklenmelidir.
Mühendislik tasarımı yük yolundaki tüm elemanlar arasında uygun bağlantılar gerektirir. Diyaframları perde duvarlara bağlarken ilave çivileme veya özel metal birleşim levhaları gerekir. Perde duvar köşelerini sağlamlaştıran ve temellere bağlayan metal levhadan bağlantı elemanları kullanılması zorunludur.
Ahşap karkas yapıların deprem sırasında iyi performans sergileyen doğal özellikleri vardır. Depremde güvenilir olmalarını temin etmek için yapım kurallarına uyulmalıdır. Doğal özelliklerinden bazıları aşağıda açıklanmıştır:
Mukavemet ve Direngenlik:
Depremde yanal kuvvetler binayı ötelemeye çalıştığından duvarlar dikdörtgen şekilden paralel kenar şekle dönüşür. Duvarlar veya perde duvarlar gibi ahşap karkas levhaların, düzlemlerine paralel yüklere karşı mukavemeti sağlanmalıdır. Plywood veya OSB gibi yapısal panolarla yapılmış perde duvarlar deprem yüklerine karşı çok mukavimlerdir. Şiddetli deprem olasılığı yüksek bölgelerde panoların kalınlığı ve çivi boyutu ve miktarını artırarak duvarların mukavemeti çoğaltılır. Buna ek olarak, yapılan araştırmalar ve tecrübeler yapısal olmayan elemanların yapının yanal kuvvetlere olan direncine katkıda bulunduğunu göstermiştir. İç bölmeler, dış cephe kaplamaları buna örnektir.
Süneklik: (bir malzemenin kuvvet altında kopmaksızın kalıcı şekil değiştirme kabiliyeti)
Yığma ve betonarmeye göre ahşap sistemler doğal olarak daha sünektir. Süneklik yapının çökmeden akabilme ve şekil değiştirebilme kabiliyetidir. Depremin ani şekilde oluşturduğu yüklere karşı binalarda eğilebilirlik ve bükülebilirlik arzu edilen özelliklerdir. Bu özellikler binanın depremde biriken enerjiyi dağıtmasını sağlar. Çok sayıdaki çivili ek yerleri ahşap karkas binalara süneklik sağlar.
Ağırlık:
Ahşap karkas duvar panelleri hafiftir. Beton duvarlar ahşap duvarlardan 7 kere daha ağırdır. Ahşap karkas duvar panelleri taşıyıcı olarak tasarlanır ve imal edilirler. Tüm mühendislik hesapları da buna göre yapılır. İmalatında kullanılan yapısal ahşabın özellikleri, taşınacak yüklerin hesaplanmasını olanaklı kılar. Depremde oluşan kuvvetler yapının ağırlığına orantılı olduğundan, hafif olan ahşap karkas yapılar depremlerde çok olumlu sonuçlar verir.
Artıklık:
Çok sayıda yük yolu bulunan binalar yapısal olarak artık yapılar kabul edilir ve depremde ekstra güvenlik sağlarlar. Betonarme gibi ağır karkaslarla taşınan yapılarda nispeten az sayıda yapısal eleman ve bağlantı yeri vardır. Bir elemandaki tasarım veya işçilik hatası komşu yük yollarının aşırı yüklenmesine sebep olur. Tipik bir ahşap karkas yapıda yüzlerce yapısal eleman ve çivili bağlantı noktası vardır. Bu, bir yük yolunun çökmesinin komşu elemanlar ve bağlantı noktaları ile telafi edilmesi demektir.
Bağlanabilirlik:
Ahşap karkas duvar panelleri, depremin yarattığı düzlemlerine paralel yüklere, mukavemet gösterebilmesinin dışında, binalarda devrilme ve kaymaya mukavim tasarlanmalı ve inşa edilmelidir. Binalar temele uygun şekilde bağlanmalıdır. Duvar, döşeme ve çatı çerçevelerinin bağlantısı evi tek sağlam yapısal birim haline getirir ve bu depremde yapıyı bir arada tutan önemli özelliktir.
Depremlerde ahşap karkas duvar panellerinin Performansı;
Geçmiş depremlerden elde edilen tecrübeler zayıf birinci katlı binaların depremden etkilendiği göstermiştir. İnşa edilmiş geleneksel ahşap karkas binaların depreme dayanması için, yeterli karkas ve yapısal ahşap duvar panelleri gereklidir. Pencere, kapı ve garaj kapısı gibi duvarlardaki büyük açıklıklar depremin yarattığı yanal yüklere mukavemet gösteren duvar alanının az olmasına sebep verir. Eğer bu duvarlar yeteri kadar tasarlanmamışsa, bu duvar alanı miktarındaki eksiklik büyük çarpılmalara ve sonuçta çökmeye neden olur.
Kaliforniya'daki deprem tecrübeleri giriş katında garaj olan çok katlı apartmanların depremde hasar aldıklarını göstermiştir ve bina yönetmelikleri bu tip binaların depreme dayanabilmesi için dikkatlice tasarlanması ve detaylandırılmasını öngörür.
Yapının temelden ayrılmaması için tespit cıvataları ve metal bağlantılar kullanılır. Bazı eski evlerde, duvarlar temele tespit cıvataları kullanılmadan inşa edilmiştir. Tecrübeler depremde bu binaların temellerinden ayrıldığını göstermiştir.
Ahşap karkas duvar panellerinin ses yalıtımı yüksektir. Ahşap karkas yapılarda uzun yıllar yapılan araştırmalar ve tecrübelerin sonucunda elde edilen ses geçirmeyen duvar panelleri tasarımları sayesinde evde yaşayanlara sessiz mekânlar sunulmuştur.
|
 |
Haber Hakkında Yorum Yaz |
 |
Yazının Çıktısını Al |
 |
Yazıyı Tavsiye Et |
 |
4422 defa okundu |
 |
11.10.2008 18:03:18 |
|
|
|
|
|